Javna politika

Dobra uprava

Ciljevi održivog razvoja i međunarodne obaveze

Na globalnom nivou, dobra uprava ima utemeljenje u Cilju 16 1 održivog razvoja Agende 2030:  „Mir, pravda i snažne institucije“ koji obuhvata promovisanje vladavine prava i jačanje institucija u cilju obezbjeđivanja mira, stabilnosti i poštovanja ljudskih prava, kao katalizatora održivog razvoja.  ogleda se u cilju Ključni rezultati u okviru  ovog cilja do 2030.  su djelotvorne, odgovorne i transparentne institucije na svim nivoima (rezultat 16.6); odgovorno, inkluzivno, participativno i reprezentativno donošenje odluka na svim nivoima (16.7); osiguran javni pristup informacijama i zaštita osnovnih sloboda (16.10).

Međunarodna inicijativa iz 2011, Partnerstvo za otvorenu upravu (OGP), promoviše multilateralnu saradnju, podržava razvoj otvorenosti, transparentnosti i odgovornosti uprave kroz saradnju državne uprave i civilnog društva u funkciji borbe protiv korupcije i većeg učešća građana i civilnog sektora u kreiranju javnih politika. Crna Gora se OGP-u priključila početkom 2012. godine i kao zemlja učesnica potpisala deklaraciju o otvorenoj Vladi.

Cilj 16 adresira  Nacionalna strategijom održivog razvoja u Crnoj Gori 2016-2030: – u okviru tematskog područja Društveni resursi i strateškog cilja razvoja sistema vrijednosti u skladu sa ciljevima održivog razvoja zajednice (2.2). o 2030 očekuje se razvoj „državne uprave zasnovanje na znanju i vještinama“, a sve kroz jačanje meritokratije i odgovornosti kao osnovnog principa društvenog funkcionisanja.Takođe, teži se razvijanju države kao efikasne vladavine prava (cilj 2.3) kroz jačanje povjerenja građana u demokratski politički sistem i njegove funkcije (mjera 2.3.1).

U okviru tematskog područja Upravljanje za održivi razvoj očekuje se jačanje sistema upravljanja (cilj 5.1) kroz uspostavljanje mjerljivosti rezultata javne uprave (mjera 5.1.1), kao i kroz jačanje učešća zainteresovane i stručne javnosti u donošenju i sprovođenju odluka (mjera 5.1.2).

Politički kriterijum iz Kopenhagena Reforma javne uprave je dio pristupa "Fundamentals first" kao jedan od 3 osnovna stuba Strategije proširenja EU iz 2015.
Pregovaračka poglavlja

Obaveze iz procesa pristupanja Crne Gore EU

Pregled obaveza iz pregovaračkih poglavlja

Zemlje kandidati za ulazak u EU moraju ispuniti tzv. „Kopenhaške kriterijume“ koje je Evropski savjet definisao 1993. Politički kriterijumi podrazumijevaja da zemlje kandidati za prijem u EU moraju postići stabilnost institucija, garantujući time demokratiju, vladavinu prava, poštovanje ljudskih prava i poštovanje i zaštitu manjina. U Izvještaju EK za  Crnu Goru iz2019., sugeriše se da je u oblasti reforme javne uprave potrebno :

  • djelotvorno implementirati plan optimizacije javne uprave;
  • implementirati Zakon o državnim službenicima i namještenicima za sva nova zapošljavanja kako bi se obezbijedila profesionalizacija i depolitizacija javne službe;
  • poboljšati pristup građana javnim informacijama daljim smanjivanjem ćutanja administracije i zaustavljanjem i preusmjeravanjem trenda da se javne informacije proglašavaju tajnima.

Osvrt na EU strateški okvir

Kako je kvalitetna javna uprava u stanju da sprovede pravnu tekovinu EU jedno od osnovnih načela politike proširenja, na zahtjev EK, SIGMA – OECD je razvila Principe javne uprave koji predstavljaju svojevrsne smjernice upućene zemljama kandidatkinjama za članstvo u EU. One predstavljaju standarde tzv. „mekane pravne tekovine EU” (soft acquis) i služe kao okvir za procjenu stanja i napretka u javnoj upravi. Principi javne uprave odnose se na oblasti: strateški okvir reforme javne uprave, izrada i koordinacija politika, državna služba i upravljanje ljudskim resursima, odgovornost, pružanje usluga, finansijsko upravljanje u javnom sektoru.

Dobra uprava u strateškom okviru Crne Gore

Dobro upravljanje otvara vrata za investicije kroz unapređenje poslovnog ambijenta, vladavinu prava, kredibilne institucije, mir, stabilnost, borbu protiv korupcije i organizovanog kriminala. Upravo Prioritet 2 Srednjoročnog programa rada Vlade, „Crna Gora – država vladavine prava i dobre uprave“ podrazumijeva aktivnosti na reorganizaciji i racionalizaciji javne uprave; nadogradnju i unapređenje servisa na portalu eUprave; uspostavljanje jednošalterskog sistema u Crnoj Gori; kao i partnerski odnos sa civilnim društvom. Pravci razvoja 2018-2021, kao krovni strateški dokument, ne pokriva direktno oblast dobrog upravljanja, ali se principi dobrog upravljanja ogledaju u oblasti Poslovno okruženje,  mjera unapređenja kvaliteta izrade RIA, a u okviru oblasti ICT, planirano je da do 2021. dostupnost širokopojasnog pristupa internetu bude 90%, kao i da poraste broj elektronskih usluga koje institucije pružaju građanima. Pitanje digitalizacije od izuzetne je važnosti za efikasnost rada državne uprave, kao i za održivi razvoj u skladu sa evropskim i svjetskim trendovima.

Reforma javne uprave ima za cilj povećanje povjerenja građana i kreiranje efikasne i servisno orijentisane uprave. Zadovoljstvo građana pruženim uslugama na centralnom nivou raste. U 2019. godini iznosilo 66% u odnosu na 42% iz 2017.

Ključna sektorska strategija iz oblasti dobre uprave je Strategija reforme javne uprave 2016-2020 koja je usko povezana sa Programom reforme upravljanja javnim finansijama za isti vremenski period). Ona obuhvata nekoliko oblasti koje prate Sigmine principe dobre uprave: organizacija i odgovornost u javnoj upravi (4.1), pružanje usluga (4.2), službenički sistem i upravljanje ljudskim resursima (4.3), razvoj i koordinacija javnih politika (4.4), upravljanje javnim finansijama (4.5), posebna pitanja sistema lokalne samouprave (4.6), strateško upravljanje procesom reforme javne uprave i finansijska održivost (4.7).

Ciljevi strategije su, između ostalog, da se obezbijedi efikasnije ostvarivanje prava na slobodan pristup informacijama, unaprijedi kontrola nad zakonitošću rada državnih organa (oblast 4.1), kao i da se unaprijedi efikasnost i efektivnost pružanja upravnih usluga i razvoj elektronskih usluga (4.2). Ipak, u ovoj oblasti, izazov ostaje dugo trajanje upravnih sporova (14 mjeseci), ali i veliki broj žalbi na rješenja o slobodnom pristupu informacijama. Pitanje transparentnosti i efikasnosti rada organa državne uprave dalje se razrađuje i kroz predviđene obaveze Nacionalnog akcionog plana za inicijativu Partnerstvo za otvorenu upravu: poboljšanje javnih usluga, učešće građana (e-participacija i e-peticija), pristup informacijama (kroz portal otvorenih podataka), gdje postoji uska veza i sa ciljevima Strategije razvoja informacionog društva Crne Gore.

Nadalje, Strategijom reforme javne uprave se teži i jačanju upravljačke sposobnosti starješina organa i povećanju transparentnosti pri izboru kandidata za rad u državnim organima, ali i racionalizaciji broja zaposlenih. Ipak, Plan optimizacije javne uprave 2018-2020, koji se odnosi i na nacionalni i na lokalni nivo, ostvario je ograničene rezultate. U oblasti razvoja i koordinacije javnih politika (4.4) teži se sveobuhvatnom i racionalnom sistemu planiranja, koordinacije i praćenja realizacije vladinih politika. Sistem za srednjoročno planiranje politika i izvještavanje je poboljšan snaženjem nadležnosti generalnog sekretarijata Vlade, ali još uvijek treba srednjoročno budžetsko programiranje povezati sa planiranjem politika. Unapređenje funkcionisanja lokalnih samouprava i njihova finansijska održivost, takođe su obuhvaćeni strategijom (4.5).

Pravno, institucionalno i finansijsko okruženje u kome djeluju organizacije civilnog društva unapređeno je sprovođenjem Strategije unapređenja podsticajnog okruženja za djelovanje NVO. U narednom periodu svakako preostaje dalji rad na obezbjeđivanju bolje uključenosti organizacija civilnog društva u proces kreiranja politika.

Pročitaj više

Ostale javne politike iz sektora