Javna politika

Konkurentnost

Ciljevi održivog razvoja i međunarodne obaveze

Ključne međunarodne obaveze u dijelu politike konkurentnosti

  • Konferencija Ujedinjenih nacija o trgovini i razvoju (United Nations Conference on Trade and Development – UNCTAD) nastala je s ciljem definisanja pravila koja se odnose na sve aspekte razvoja, uključujući trgovinu, pomoć, transport, finansije i tehnologiju i trenutno ma 195 država članica. Zajedno sa ostalim agencijama UN, UNCTAD mjeri napredak u postizanju ciljeva održivog razvoja predviđenih Agendom 2030. U Izvještaju za Crnu Goru, UNCTAD[1] navodi se da je Crna Gora članica Svjetske trgovinske organizacije (WTO) od aprila 2012. i potpisnica Sporazuma o slobodnoj trgovini (FTA) s EU, CEFTA 2006, EFTA, Ukrajinom i Turskom. Sporazum je zvanično stupio na snagu 22. II 2017. kada je, shodno predviđenoj proceduri, ratifikovan u 2/3 od ukupnog broja zemalja članica STO.
  • Pored seta mjera usmjerenih ka obezbjeđenju pristupa tržištu roba, pojednostavljenju, harmonizaciji i standardizaciji procedura na granici, navedenim Sporazumom predviđena je i obaveza formiranja tijela koje će na nacionalnom nivou olakšati koordinaciju i pratiti njegovu implementaciju – Nacionalnog komiteta za trgovinske olakšice, koje je formirano u maju 2015. kao stalna multiagencijska platforma koju čine predstavnici svih relevantnih državnih organa i privatnog sektora, sa zadatkom da obezbijedi koordinaciju i saradnju između navedenih aktera u cilju pune i efikasne primjene Sporazuma. Komitet funkcioniše po principu ko-predsjedavanja između Ministarstva finansija i Ministarstva ekonomije.
  • Strategija trgovinskih olakšica 2018-2022 i detaljan Akcioni plan za njeno sprovođenje usvojeni su 2018, u cilju pojednostavljenja, usklađivanja i smanjenja trajanja i troškova procedura u prekograničnoj trgovini. Za postizanje tog strateškog cilja, Strategija definiše pet operativnih ciljeva i, s obzirom na svaki cilj, utvrđuje „mjere” koje će implementirati nadležni organi – Uprava carina, Uprava za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove i Granična policije, u saradnji sa privatnim sektorom. Na ovaj način, konsolidovane su sve obaveze utvrđene Sporazumom o trgovinskim olakšicama i dodatnim protokolom 5 Centralnoevropskog Sporazuma o izmjeni i pristupanju Sporazumu o slobodnoj trgovini (CEFTA Dodatni protokol 5), uključujući obaveze vezane za olakšavanje trgovine koje proizilaze iz procesa pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji. Primjena mjera za olakšavanje trgovine utvrđenih Strategijom dovešće do uklanjanja administrativnih neefikasnosti i uskih grla u prekograničnoj trgovini, za koju se očekuje da ima indirektni pozitivan uticaj na rast izvoza i direktan uticaj na jačanje ekonomske konkurentnosti.
  • Sporazum o slobodnoj trgovini konstatuje značaj dobrog korporativnog upravljanja i korporativne društvene odgovornosti za održivi razvoj, potvrđujući svoj cilj da se preduzeća podstiču da poštuju međunarodno priznate smjernice i principe u tom pogledu, kao što su OECD Smjernice za multinacionalna preduzeća, OECD Principi o korporativnom upravljanju. OECD obezbjeđuje značajnu podršku vladama da odgovore na nove trendove i izazove, kao što su korporativno upravljanje, informatička ekonomija i sl.

Korelacija sa ciljevima održivog razvoja 2030

Cilj 4. Obezbijediti inkluzivno i pravedno obrazovanje za sve i promovisati mogućnosti cjeloživotnog učenja

Cilj 7. Obezbijediti pristup povoljnoj, pouzdanoj, održivoj i modernoj energiji za sve

Cilj 8. Promovisati kontinuiran, inkluzivan i održiv privredni rast, puno i produktivno zaposlenje i dostojanstven rad za sve

Cilj 9. Izgraditi otpornu infrastrukturu, promovisati inkluzivnu i održivu industrijalizaciju i podsticati inovacije

Cilj 10. Smanjiti nejednakost unutar i između zemalja

Cilj 12. Obezbijediti održive obrasce potrošnje i proizvodnje

Obaveze u dijelu politike konkurentnosti u nacionalnoj strategiji održivog razvoja do  2030.

Crna Gora se obavezala da:

  • do 2030. doprinese unapredjenju konkurentnosti crnogorskih preduzeća kroz mjere za stimulisanje resursne efikasnosti i razvoj MSP i preduzetništva u Crnoj Gori (SDG 8 (8.1, 8.2, 8.3, 8.5), 9 (9.2, 9.3), 17 (17.1, 17.3, 17.14)), u cilju smanjenja administrativnih barijera i rasta konkurentnosti crnogorske ekonomije GCI, DB, HF.
  • da dalje unapredjuje lokalnu preduzetničku infrastrukturu i poslovni ambijent za razvoj preduzetništva i MSP (SDG 8 (8.3, 8.4, 8.10)) u cilju smanjenja udjela neformalne zaposlenosti, rasta ulaganja u MPS u inovacije od 10%, značajan rast izvoza, rast broja MSP kojima su dominantna aktivnost usluge informacionog društva, u okviru biznis zona i sl.
  • da realizuje stimulativne programe finansiranja radi omogućavanja bolje raspoloživosti, dostupnosti i pristupa finansijama za preduzetnike i MSP, posebno za inovativna i izvozno orjentisana preduzeća (SDG 8 (8.3, 8.10), 17 (17.9, 17.14)), posredstvom posebnih programa bespovratnih sredstava i efektnije apsorpcije sredstava dostupnih iz fondova EU, podsticaja novim direktnim investicijama u prioritetne sektore, u skladu sa principima održivog razvoja, sa posebnim fokusom na investicije u sjeverni region.

da poboljša kvalitet proizvoda i usluga u kontekstu uspostavljanja prostora za kreiranje zelenih radnih mjesta (SDG 2 (2.3, 2.4, 2.5), 12 (12.2), 17 (17.1, 17.14)) kroz podsticanje kreativnog brendiranja i marketinga domaćih proizvoda, povećanje broja klastera i preduzeća uključenih u klastere, uz obezbjeđenje odgovarajuće razvojne podrške i povećan robni izvoz.

[1] UNCTAD Multi-year Expert Meeting on TRADE, SERVICES AND DEVELOPMENT-Enhancing productive capacity through services, Geneva, 1–2 May 2019, Country paper: Montenegro

Obaveze iz procesa pristupanja Crne Gore EU

Pregled obaveza iz pregovaračkih poglavlja

Poglavlje 3 -Sloboda pružanja usluga omogućava funkcionisanje unutrašnjeg tržišta Evropske unije i obuhvata pravo osnivanja preduzeća u bilo kojoj državi članici Unije. Crnogorskim poslovnim subjektima (fizičkim ili pravnim licima) će, pristupanjem biti omogućeno slobodno pružanje usluga u svakoj državi članici Evropske unije, a da se, pri tom, u njima poslovno ne nastanjuju. Pravo osnivanja preduzeća će omogućiti crnogorskim poslovnim subjektima da pokrenu, započnu i obavljaju privredne djelatnosti na stabilan i kontinuiran način u jednoj ili više država članica Unije.Ovo poglavlje obuhvata tri oblasti: Međusobno priznavanje stručnih kvalifikacija, Pravo osnivanja, slobodu pružanja usluga i Poštanske usluge. Ovo pregovaračko poglavlje je otvoreno 11. XII 2017. na Međuvladinoj konferenciji u Briselu.

Poglavlje 20 – Preduzetništvo i industrijska politika ima za cilj uspostavljanje povoljnog okruženja za proizvođače i preduzetnike pružanjem podrške konkurentnosti i ravnopravnim poslovnim aktivnostima u Evropi i širom svijeta. U skladu sa preporukama Srednjoročnog pregleda evaluacije Industrijske politike Crne Gore do 2020, za period 2016-2018, Ministarstvo ekonomije je pripremilo revidirani dokument Industrijska politika Crne Gore 2019-2023, čime su iscrpljene sve aktivnosti na ispunjenju jedinog završnog mjerila, uz obavezu da kontinuirano prati i izvještava o sprovođenju ovog strategijskog dokumenta, kao i da u kontinuitetu vrši usklađivanje sa inoviranim industrijskim okvirom EU, s posebnim fokusom na predstojeću industrijsku politiku EU  do 2030. Poglavlje 20 je identifikovano kao poglavlje koje ima najznačajniju korelaciju sa ciljevima održivog razvoja: 8 (dostojanstven rad i ekonomski rast), 9 (industrija, inovacije i infrastruktura) i 12 (odgovorna potrošnja i proizvodnja).

Posredno su za politiku konkurentnosti važne i obaveze Crne Gore iz poglavlja 19, 25 i 26, posebno u kontekstu implementacije S3- Strategije pametne specijalizacije, čiji je ključni cilj povećanje nivoa konkurentnosti Crne Gore.

Kao dio pripreme za učešće u Evropskom semestru, Crna Gora svake godine donosi Program ekonomskih reformi.

Zaključci ekonomskog i finansijskog dijaloga između EU i država Zapadnog Balkana od 19. maja 2019.

Da Crna Gora koristi fiskalnu politiku u cilju ublažavanja uticaja COVID-19 krize na ekonomski rast i zapošljavanje. Da Crna Gora obezbijedi efikasnu podršku privatnim kompanijama i njihovim zaposlenim na koje je negativno uticala kriza, posebno na mikro, mala i srednja preduzeća, kao i da obezbijedi biznis podsticaje za neformalnu ekonomiju, odnosno njihovo prevođenje u formalne ekonomske tokove. U oblasti zapošljavanja je potrebno preduzeti mjere u cilju obezbjeđenja skraćenog i fleksibilnog radnog vremena za sve zaposlene, kao i preduzimanje mjera u cilju olakšavanja povratka na posao i podrške radnicima koji se nalaze u riziku od gubitka posla.

Zaključci ekonomskog i finansijskog dijaloga između EU i država Zapadnog Balkana od maja 2019.

Da Crna Gora:

  • Unaprijedi regulatorni ambijent izradom javno dostupnih smjernica za praktičnu primjenu svakog zakona koji utiče na poslovni ambijent.
  • Izradi sveobuhvatnu strategiju kojom se obezbjeđuju pouzdani alati za mjerenje referentnih vrijednosti, kojima se omogućava stalna procjena i smanjenje neformalne ekonomije, uključujući neprijavljeni rad.

Poveća učešće na tržištu rada, posebno mladih, žena i nisko kvalifikovanih, jačanjem mjera za aktivaciju zaposlenosti, uključujući i putem boljeg pružanja mjera za usavršavanje i prekvalifikaciju.

Strateški okvir Evropske unije

 

Međunarodni indikatori

SME Policy index

Indeks Akta o MSP – 3.83 (2019)

Global Competitiveness Index – World Economic Forum

Doing Business – The World Bank

The Global Innovation Index

Cornell Univerzitet, INSEAD, WIPO (World Intellectual Property Organisation), Knowledge Partners

Strateški okvir Crne Gore

Važeća strateška dokumenta
Strateška dokumenta kojima je istekao period trajanja

Politika konkurentnosti u strateškom okviru Crne Gore

Politika konkurentnosti u Crnoj Gori se temelji na ključnim ciljevima Pravaca razvoja Crne Gore 2018 – 2021 kroz unapređenje poslovnog ambijenta, razvoj sektora malog i srednjeg biznisa, diversifikaciju ekonomske aktivnosti, uz povećanje produktivnosti, primjenu najnovijih IKT i  privlačenje direktnih stranih investicija. Cilj je i veća zaposlenost u MSP i preradjivačkoj industriji i njihovo veće učešće u izvozu i u BDP posredstvom većeg priliva SDI. Crna Gora zauzima 73. mjesto na rang listi Globalne konkurentnosti Svjetskog ekonomskog foruma (WEF) za 2019. Analizirani stubovi konkurentnosti obuhvataju: institucije, infrastrukturu, primjenu IKT, makroekonomsku stabilnost, zdravstvo, vještine, tržište proizvoda, tržište rada, finansijski sistem, veličinu tržišta, poslovnu dinamiku i kapacitet za inovacije. U izvještaju Svjetske banke o lakoći poslovanja (Doing Business) za 2020. godinu, kao ključne prepreke unapređenju lakoće poslovanja, a time i ukupne konkurentnosti crnogorske ekonomije identifikovani su “započinjanje biznisa”, “dobijanje priključka za električnu energiju”, “plaćanje poreza”, “registracija nepokretnosti”, što je uticalo na to da se Crna Gora pozicionira na 50. mjestu na listi od 190 zemalja. Za ujednačeno snaženje konkurentnosti na regionalnom nivou, važno je sprovođenje Strategije regionalnog razvoja koja predstavlja instrument za sprovođenje Pravaca razvoja i prati indikatore i na nivou tri regiona u Crnoj Gori uz godišnje izvještavanje o indeksu konkurentnosti jedinica lokalne samouprave na regionalnom nivou.

Srednjoročni program rada Vlade 2018-2020 takođe tretira politiku konkurentnosti u okviru prioriteta 1Crna Gora država ekonomskog razvoja i novih radnih mjesta i predviđa podršku malim i srednjim preduzećima i preduzetnicima pružanjem neophodnih informacija o uspješnijem korišćenju mjera podsticaja i razvoja poslovanja, unapređenjem postojećih, kreiranjem novih programa i realizacijom kreditnih linija u cilju podsticanja i razvoja biznisa. SPRV predviđa i stvaranje preduslova za unapređenje poslovnog ambijenta koji će biti prijemčiv za ulaganja, investicije, razvoj biznisa i otvaranje radnih mjesta, uz odgovarajuću podršku ženskom preduzetništvu.

Fokus Crne Gore, kako je to utvrđeno novom Strategijom pametne specijalizacije, biće na podsticanju inovacija u privrednom sektoru, kako bi se obezbijedila sinergija između inovacija i privrede i bolja konkurentnost i to u 4 oblasti sektorskih politika: proizvodnja hrane, zelena energija, zdravstveni turizam i IT. Program podsticanja razvoja klastera u Crnoj Gori 2017-2020 predviđa subvencije inovativnim klasterima koji predstavljaju strukture ili organizovane grupe nezavisnih strana (kao što su inovatorska novoosnovana privredna društva, mala, srednja i velika privredna društva, kao i organizacije za istraživanje i širenje znanja, neprofitne organizacije i drugi povezani privredni subjekti), namijenjene podsticanju inovacione djelatnosti promocijom, dijeljenjem objekata i razmjenom znanja i stručnosti, kao i efikasnim doprinosom prenosu znanja, umrežavanju, širenju informacija i saradnji među privrednim društvima i drugim organizacijama u klasteru

Izvještaj o napretku Evropske komisije za 2020. ukazuje da je Crna Gora ostvarila određeni napredak i umjereno je spremna u oblasti razvijanja funkcionalne tržišne ekonomije. Zbog smanjenja ulaganja, tokom 2019. ekonomija je usporila do održivijeg tempa. Izvoz, naročito usluga, je rastao ali nedovoljno za smanjenje velikog deficita tekućeg računa. Uslovi na tržištu rada su poboljšani, ali je stopa nezaposlenosti i dalje visoka. Mjere aktivacije radne snage i koordinacija službi za zapošljavanje i socijalnih službi zabilježile su ograničeni napredak. Ekonomski izgledi Crne Gore su se značajno pogoršali od drugog kvartala 2020, jer su mjere karantina vezano za COVID-19 donijete u aprilu zaustavile velike djelove ekonomije. Javne finansije, koje su se poboljšale u 2019, pod značajnim su pritiskom u 2020. zbog brzo rastućih troškova za finansiranje odgovora politike vlasti na pandemiju u kombinaciji s naglim padom budžetskih prihoda zbog niže ekonomske aktivnosti. Institucionalni kapaciteti agencija za zaštitu konkurencije i sprečavanje korupcije su i dalje slabi. Da bi se poboljšalo funkcionisanje tržišne ekonomije od Crne Gore se očekuje da: koristi raspoloživi fiskalni prostor kako bi se ublažile posljedice krize po razvoj i zaposlenost; obezbijedi javne smjernice za sprovođenje zakona koji utiču na poslovanje i da obezbijedi da javna uprava dosljedno poštuje te smjernice; poboljša restrukturiranje i privatizaciju javnih kompanija koje su pretrpjele gubitke, uz poštovanje pravila EU o državnoj pomoći; i smanji poresko opterećenje za lica s niskim dohotkom. Crna Gora je ostvarila određeni napredak i njeni kapaciteti da se nosi sa pritiskom konkurencije i tržišnim snagama unutar Evropske unije ostaju umjereno spremni. Ulaganja u znanje i ljudski kapital su veoma skromna, što ima za posljedicu nizak stepen inovacije i produktivnosti lokalnih kompanija. Potrebno je da se poboljšaju ishodi obrazovanja u svim kategorijama, kao i obezbjeđenje mjera usavršavanja i prekvalifikacija. Sprovodi se nekoliko značajnih infrastrukturnih projekata, kojima se Crna Gora postepeno transformiše u neto izvoznika električne energije i razvijaju se prenosne mreže. Privatni sektor razvija fizičke širokopojasne mreže, dok vlasti jačaju zakonodavni okvir. Međutim, ekonomija predstavlja slabu industrijsku bazu koju karakterišu djelatnosti s malom dodatom vrijednošću, a koja je ograničena malom veličinom tržišta i niskim tehnološkim znanjem i iskustvom većine lokalnih kompanija. Da bi se poboljšana konkurentnost i dugoročni rast, Crna Gora treba naročito da: poboljša kvalitet i relevantnost obrazovanja na tržištu rada, naročito na nivou sekundarnog i stručnog obrazovanja; i učini pouzdanu analizu troškova i koristi sastavnim djelom upravljanja javnim ulaganjima.

Implementacijom prioritetnih reformskih mjera iz Programa ekonomskih reformi 2020-2022 prevazići će se izazovi konkurentnosti i inkluzivnom rastu. Implementaciju reformskih mjera prati Savjet za konkurentnost koji je Vlada osnovala 2017. Nakon visokog rasta od 4,7% u 2017, crnogorska ekonomija u 2018. ostvarila je realni rast od 5,1%. Podaci MONSTAT-a pokazuju da je rast nastavljen i u 2019, sa ostvarenom realnom stopom od 3,1% u prvih šest mjeseci (prvi kvartal 3,0%; drugi kvartal 3,2%). Gledano po djelatnostima, najznačajniji rast bilježe sektori građevinarstva, maloprodaje, turizma i saobraćaja. Program navodi geopolitičke rizike u bližem ili daljem okruženju koji  povećavaju sigurnosne izazove s uticajem na cjelokupnu svjetsku ekonomiju, u vidu smanjenja investicija, turističkog prometa ili smanjenja ukupne ekonomske aktivnosti, kroz prelivanje potencijalnih nižih stopa rasta na sve ekonomije.

U svrhu borbe protiv ublažavanja negativnih efekata globalne epidemije na ekonomsku aktivnost u zemlji i pogoršanja materijalnog statusa najugroženijih grupa stanovništa Crne Gore, Vlada Crne Gore je 19.03.2020. usvojila hitne mjere kao reakcija na negativne ekonomske efekte od epidemije korona virusa. Vlada Crne Gore je na sjednici održanoj 24.04.2020, usvojila Drugi paket mjera podrške privredi. U okviru Drugog paketa Vladinih mjera podrška privredi i građanima, u cilju ublažavanja negativnih efekata od epidemije korona virusa, predlažu se između ostalog i:

  1. Olakšice u cilju pospješivanja likvidnosti privrede kroz umanjenje roka povraćaja PDV-a i produženje roka limita izloženosti carinske garancije za odloženo plaćanje carinskog duga. Programom pružanja podrške privredi i zaposlenima, u cilju ublažavanja negativnih efekata epidemije novog korona virusa COVID19, u prvom mjesecu primjene je obezbijeđena podrška za 15.030 privrednih društava i preduzetnika koji zapošljavaju više od 61.402 zaposlena. Bruto iznos isplaćenih sredstava je 16.338.823,20 €. U cilju očuvanja postojećih radnih mjesta, mjerama za podršku zabranjenim i ugroženim djelatnostima, uz subvencije za zaposlene koji su koristili pravo na plaćeno odsustvo po osnovu čuvanja djeteta mlađeg od 11 godina i zaposlene kojima su određene mjere karantina ili izolacije, realizovana je podrška u visini od 50-100% bruto zarade za zaposlene u ovim privrednim društvima. Istovremeno, predloženim mjerama stimulisano je novo zapošljavanje u periodu april-septembar 2020. godine kroz subvencionisanje 70% minimalne zarade za svakog novog zaposlenog u prvih 6 mjeseci radnog angažmana.
  2. Instrumenti finansijske podrške – nove kreditne linije Investiciono-razvojnog fonda dizajnirane na način da budu komplementarne mjerama Vlade, kako bi se stvorile pretpostavke za adekvatnu implementaciju mjera, uz reviziju Godišnjeg plana rada IRF-a za 2020. na način da se uključi „pružanje hitne kreditne podrške za likvidnost preduzetnika, malih, srednjih i velikih privrednih društava u cilju obezbjedjenja odgovora na negativne konskvence izazvane pandemijom COVID-19“ i pojednostavljivanja procedura za odobravanje kredita.

Nakon €280 mil. u prvom i €40 mil. u drugom paketu, Vlada je 23.07.2020. usvojila Treći paket ekonomskih mjera podrške građanima i privredi za ublažavanje posljedica pandemije koronavirusa vrijedan 1,22 milijarde eura koji pokriva period od četiri godine. Treći paket mjera obuhvatiće određene kratkoročne, i dugoročne mjere. Namjena kratkoročnih mjera je da obezbijede:

  • Podršku sektoru turizma u iznosu od 83.350.000 eura;
  • Poljoprivredi i ribarstvu;
  • Unapređenje konkurentnosti privrede i to kroz 17 programskih linija i davanjem 10 miliona eura bespovratnih sredstava samo u 2020;
  • Podršku privredi kroz subvencionisanje zarada uključujući turizam u ukupnom iznosu od 16,2 miliona eura;
  • Podršku najugroženijim kategorijama stanovništva u iznosu od 1,8 miliona eura

Dugoročne mjere za razvoj turizma, IT sektora, poljoprivrede, ribarstva, energetike i saobraćaja namijenjene su:

  • Razvoju informacionih tehnologija sa ambicijom prerastanja ovog sektora u IT industriju;
  • Turizmu kao strateškoj privrednoj grani;
  • Podsticaj poljoprivredi i ribarstvu za realizaciju investicija u ukupnom iznosu od 89,4 miliona eura;
  • Energetici; i
  • Saobraćaju.

Stopa PDV-a smanjiće sa 21% na 7% na pripremanje i usluživanje hrane i bezalkoholnih pića u svim ugostiteljskim djelatnostima i to na period od godinu dana.

Jačanje privrede u djelatnostima informacionih tehnologija predstavlja izuzetno vrijedan segment u okviru Trećeg paketa mjera Vlade Crne Gore za oporavak od krize izazvane pandemijom koronavirusa. U  pitanju je finansijski paket podrške u iznosu od oko €28 mil. koji će se realizovati u periodu 2020-2024 u direktnom partnerstvu Vlade Crne Gore i domaćeg privatnog sektora, uz učešće stranih direktnih investicija. Vlada Crne Gore će do kraja ove godine i tokom naredne kroz ovaj paket uložiti €1 mil. za specifičan program jačanja IT privrede.

Vlada Crne Gore je 15. X 2020.  na osnovu pribavljene saglasnosti većine članova Vlade, usvojila Informaciju o produženju Programa subvencionisanja zarada u cilju ublažavanja negativnih efekata epidemije novog korona virusa COVID19 ( dopunjenu 23. X 2020.). Pod uslovima definisanim Programom, odobrava se produženje primjene Programa za dva mjeseca, odnosno isplata subvencija oktobarskih i novembarskih zarada. Pravo na subvenciju oktobarskih zarada odobrava se privrednim subjektima koji posluju u djelatnostima navedenim u Informaciji o produženju primjene programa subvencionisanja zarada u cilju ublažavanja negativnih efekata epidemije novog korona virusa COVID 19. Privrednim subjektima koji ispunjavaju Programom definisane uslove za dobijanje subvencija, a koji su iz bilo kojih razloga zakasnili da u prvobitnim rokovima apliciraju za julske i avgustovske subvencije, odobrava se dodatni rok za podnošenje zahtjeva i to u periodu od 20 – 31. oktobra 2020. godine. U okviru II i III paketa mjera do sada su subvencionisane zarade za više od 73.000 zaposlenih u 15.500 privrednih subjekata. Iznos isplaćenih sredstava je dostigao 50.000.000 eura.

Vlada Crne Gore je 28. I 2021. donijela Mjere podrške privredi i građanima za I kvartal 2021.  U smislu obezbjeđenja novih oblika pomoći najugroženijim fizičkim i pravnim licima, predložen je paket novih mjera usmjerenih na podršku održavanja nivoa zaposlenosti, pospješivanja likvidnosti, povećanja broja turista, stabilnosti poljoprivrede kao i podršku ranjivim kategorijama stanovništva. Procjena ukupnog direktnog i indirektnog fiskalnog uticaja realizacije mjera je oko 163 mil. EUR. Imajući u vidu pad ekonomske aktivnosti u Crnoj Gori, odnosno negativna makroekonomska kretanja, koja zadržavaju isti trend i pored realizacije prethodna tri paketa mjera podrške privredi, nametnula se potreba za nastavkom podrške, ali u izmijenjenom i efikasnijem obliku. Stoga, opredjeljenje Vlade je da pomogne održivost privrednog sektora, posebno najugroženijih djelatnosti, i u I kvartalu 2021.

Glavni ciljevi podrške:

  1. podrška ranjivim kategorijama stanovništva
  2. podrška održavanju nivoa zaposlenosti i novom zapošljavanju;
  3. pospješivanje likvidnosti privrednih subjekata;
  4. stvaranje uslova za povećanje broja turista;
  5. stabilnost tržišta poljoprivrednih proizvoda.

Struktura mjera i fiskalni okvir:

I PODRŠKA RANJIVIM KATEGORIJAMA STANOVNIŠTVA– Poboljšanje ekonomskog stanja ranjivih kategorija stanovništva (7.000.000 EUR – I kvartal 2021.);

II PODRŠKA PRIVREDI

  1. Podrška privredi kroz subvencionisanje zarada – 22.000.000 EUR (I kvartal 2021.)
  2. Odlaganje i reprogram plaćanja poreza i doprinosa na dohodak – 120.000.000 EUR (2021.)
  3. Podrška novom zapošljavanju – fiskalni uticaj će zavisiti od broja novozaposlenih lica
  4. Jednokratna podrška privredi za uspostavljanje sistema za elektronsku fiskalizaciju – 500. 000 EUR (I kvartal 2021.)
  5. Povećanje limita ostvarenog prometa sa 18.000 EUR na 30.000 EUR kao uslova za obaveznu PDV registraciju – 2.500.000 EUR (2021.)
  6. Smanjenje cijene zakupa prostora u državnom vlasništvu i odlaganje obaveze po istom osnovu – 500.000 EUR (2021.)
  7. Skraćenje roka povraćaja PDV-a.

III DODATNE MJERE PODRŠKE ZA TURIZAM I UGOSTITELJSTVO – 1. Povećanje likvidnosti privrednih subjekata u sektorima turizam i ugostiteljstvo posredstvom umanjenja godišnje naknade za korišćenje morskog dobra (3.500.000 EUR – 2021.); 2. Stvaranje uslova za organizovano dovođenje turista sa prioritetnih tržišta posredstvom subvencionisanja turoperatora (150.000 EUR – I kvartal 2021.); i 3. Turistički vaučeri za prosvjetne i zdravstvene radnike i podrška izdavaocima privatnog smještaja (5.500.000 EUR – 30.06.2021.).

IV DODATNE MJERE PODRŠKE ZA POLJOPRIVREDU I RIBARSTVO – Održavanje postojećeg nivoa proizvodnje i stabilnosti tržišta poljoprivrednih proizvoda, proizvoda ribarstva i akvakulture; održavanje stabilnosti dohotka poljoprivrednih proizvođača i ribara (1.724.000 EUR – 2021.).

Mjere su koncipirane tako da prate postavljene ciljeve, a efekti njihove realizacije, u skladu sa kvalitetno definisanim uslovima i načinom implementacije, uz optimističan scenario po pitanju pandemije, trebalo bi da doprinesu jedinstvenom i glavnom cilju djelovanja Vlade u uslovima pandemije – očuvanju okvira za ponovni rast ekonomske aktivnosti i jačanje otpornosti društva i privrede, konstatovano je na sjednici. Mjere podrške će se realizovati u skladu sa pravilima o dodjeli državne pomoći definisanim od strane Agencije za zaštitu konkurencije:

  • Ukupan iznos pomoći ne prelazi 800.000 EUR po korisniku u smislu Zakona o kontroli državne pomoći; pomoć se može dodijeliti u obliku direktnih bespovratnih sredstava, poreskih olakšica i povoljnijih uslova plaćanja ili u drugim oblicima, kao što su povratni avansi, garancije, zajmovi i vlasnički kapital, pod uslovom da ukupna nominalna vrijednost takvih mjera ne prelazi ukupnu gornju granicu od 800.000 EUR po preduzetniku; svi iznosi moraju biti bruto iznosi, tj. prije odbitka poreza ili drugih troškova;
  • Pomoć se ne može dodijeliti korisnicima koji su već imali poteškoća u poslovanju (u smislu Uredbe o opštem zajedničkom izuzeću) na dan 31. decembra 2019;

Pomoć će se dodijeliti najkasnije do 30. juna 2021.

Ostale javne politike iz sektora