Javna politika

Vanjska politika

Ciljevi održivog razvoja i međunarodne obaveze

Vanjska poltika Crne Gore počiva na tri ključna vanjsko-politička prioriteta:

  1. Nastavak integracija u Evropsku uniju
  2. Nastavak integracija u NATO
  3. Dalje snaženje regionalne saradnje

Pored utemeljenja evro-atlantskog opredjeljenja naše države u Ustavu, ovaj smjer Crne Gore u vanjskoj politici je definisan i međunarodnim obavezama koje proističu iz ključnih međunarodnih akata:

Crna Gora je posvećena ispunjavanju obaveza iz Agende održivog razvoja UN 2030, o čemu govori dinamika sagledavanja i transponovanja ciljeva odživog razvoja (SDGs 2030) u nacionalni strateški i pravni okvir, kroz donošenje prve Nacionalne strategije održivog razvoja 2007-2012, zatim intenzivan metodološki i sveobuhvatan analitički rad i dijalog na nivou cijelog društva koji je doveo do usvajanja Nacionalne strategije održivog razvoja 2016-2030 -NSOR. U namjeri da agendu održivog razvoja i principe ekološke države koji su utemeljeni u samom Ustavu implementira na što kvalitetniji način, Crna Gora je bila i  jedna od 22 članice UN koje su 2016.dobrovoljno  učestvovale u izradi VNR- Dobrovoljnog nacionalnog pregleda.

Ciljevi održivog razvoja koji zahtijevaju konkretno angažovanje vanjske politike su 16 –Mir, pravda i snažne institucije i 17 – Partnerstvom do ciljeva, naročito u pogledu ispunjavanja sljedećih akcija

SDG 16 (16.8) Proširiti i ojačati učešće zemalja u razvoju u institucije globalnog upravljanja

SDG 17 (17.14) Unaprijediti kohenrentnost politika za održivi razvoj

U samoj NSOR 206-2030 ovi ciljevi i akcije su razrađene kroz tematsko područje  5 Unapređenje sistema upravljanja za održivi razvoj u okviru kojeg su definisani:

Strateški cilj 5.3:  Sprovesti reformu institucionalne organizacije sistema upravljanja za održivi razvoj

5.3.1 Osnažiti političku podršku politici održivog razvoja SDG16 (16.8), 17 (17.14)

Strateški cilj 5.4: Uspostaviti sistem za praćenje održivosti nacionalnog razvoja uključujući praćenje sprovođenja ciljeva održivog razvoja

U okviru ovog strateškog cilja, veoma je značajna realizacija ‘Integrisanog programa UN za Crnu Goru u periodu 2017-2021 – Okvir razvojne pomoći za Crnu Goru’ – UNDAF, sa 4 ključne prioritetne oblasti: Demokratsko upravljanje, Održivost životne sredine, Socijalna inkluzija i Ekonomsko upravljanje.  Isti je kreiran tokom koncipiranja same NSOR, a strateško upravljanje njegovom realizacijom vrši Zajednički upravni odbor kojim ko-predsjedavaju ministar vanjskih poslova i rezidentni koordinator UN za Crnu Goru.

[1] AD 23/12  CONF –ME 20/12  GENERAL EU POSITION Ministerial meeting opening the Intergovernmental Conference on the Accession of Montenegro to the European Union (Brussels, 29 June 2012)

Pročitaj više
Politički kriterijum iz Kopenhagena Politički kriterijumi su dio pristupa "Fundamentals first" kao jedan od 3 osnovna stuba Strategije proširenja EU iz 2015.
Pregovaračka poglavlja

Obaveze iz procesa pristupanja Crne Gore EU

Pregled obaveza iz pregovaračkih poglavlja

Zemlje kandidati za ulazak u EU moraju ispuniti tzv. „Kopenhaške kriterijume“ koje je Evropski savjet definisao 1993. Politički kriterijumi podrazumijevaja da zemlje kandidati za prijem u EU moraju, pored stabilnosti institucija, demokratije, vladavinu prava, poštovanje ljudskih prava i poštovanje i zaštitu manjina, posvećeno raditi i na dobrosusjedskim odnosima i regionalnoj saradnji i usklađivanju svoje vanjske politike sa Zajedničkom vanjskom i bezbjednosnom politikom EU.

Poglavlje 31 –  Zajednička vanjska i bezbjednosna politika EU.

U Izvještaju EK za  Crnu Goru iz 2019, Crna Gora je prepoznata kao posvećena konstruktivnim bilateralnim odnosima s svim susjednim državama – kako potpisnicama SSP, tako i susjednim državama članicama EU. Konstatovano je da je zaključila bilateralne sporazume o regionalnoj saradnji sa svim potpisnicama SSP, od kojih posljednji sa Kosovom maja 2019. Crna Gora  bilježi dobar napredak po pitanju usaglašavanja sa ZVBP (100% usklađenost), te EK konstatuje da Crna Gora podržava Globalnu strategiju EU i da je  nastavila da se usaglašava sa svim pozicijama i deklaracijama EU u domenu ZVBP. Tome je doprinijelo i dalje unapređenje Zakona o restriktivnim mjerama u obasti zamrzavanja imovine licima sa nacionalne liste fizičkih i pravnih lica pod sumnjom finansiranja terorizma.  Sa druge strane, konstatuje se da Crna Gora i dalje ima na snazi bilateralni sporazum o imunitetu  sa SAD, koji omogućava izuzeće američkih državljana  od jurisdikcije Međunarodnog krivičnog suda. Na taj način, Crna Gora još uvijek nije usklađena sa zajedničkom pozicijom EU prema integritetu Rimskog statuta, odnosno pitanjima bilaterlnih sporazuma o imunitetu.

Poglavlje 30 – Vanjski odnosi, kao treće po redu privremeno zatvoreno poglavlje

Izvještaj EK za 2019. konstatuje dobar nivo spremnosti Crne Gore u ovom poglavlju, imajući u vidu najnovija institucionalna i zakonska rješenja za međunarodnu razvojnu saradnju i humanitarnu pomoć i ratifikaciju CEFTA Dodatnog Protokola 5 o trgovinskim olakšicama.

Za naredni period, preporučuje se da Crna Gora usvoji propise kojima se reguliše kontrola izvoza za robu dvostruke namjene i da sprovede aktivnosti iz višegodišnjeg akcionog plana za razvoj regionalne ekonomske zone na Zapadnom Balkanu – MAP REA.

Osvrt na EU strateški okvir

Globalna strategija EU donijeta juna 2016. fokus stavlja na viziju snažnije Evrope uz zajedničku akciju svih država članica EU, a definiše 5 prioriteta : 1. Bezbjednost Unije, 2. Ulaganje u izgradnju državne i društvene otpornosti susjeda na istoku i jugu, (Ovaj stub uključuje i politiku proširenja EU na Zapadni Balkan i Tursku) 3. Integrisani pristup konfliktima i krizama, 4. Podrška regionalnim forumima saradnje širom svijeta i 5. Globalno upravljanje  za 21. vijek, s fokusom na globalni poredak zasnovan na međunarodnom pravu.  Evropska služba za vanjske poslove – EEAS, između ostalog,  prati realizaciju ove strategije, a posljednji dostupan izvještaj je iz 2019. godine

Jedan od 6 političkih prioriteta novog saziva Evropske komisije 2019-2024 je « Snažnija Evropa u svijetu », u okviru kojeg su sadržane sljedeće oblasti : vanjska politika EU, Evropska politika susjedstva, Međunarodna saradnja i razvoj, Humanitarna pomoć i civilna zaštita, Trgovinska politika EU i Bezbjednost i odbrana.

Pročitaj više

Međunarodni indikatori

SDG Index

Pregled stepena ispunjenosti SDG 2030

BTI Governance Index

Jedan od kriterijuma za mjerenje efikasnosti upravljanja je i međunarodna saradnja države

CIFP

Akademski model praćenja ključnih aspekata uspješnosti vanjske politike

Strateški okvir Crne Gore

Važeća strateška dokumenta

Vanjska politika u strateškom okviru Crne Gore

Strateški prioriteti vanjske politike Crne Gore, su pored njenih temelja u ustavnim odrednicama i gore navedenim međunarodnim ugovorima, naglašeni u Srednjeročnom programu rada Vlade 2018-2020, gdje Prioritet 6  Crna Gora – država sa snažnom međunarodnom pozicijom podrazumijeva da Crna Gora unaprijedii regionalnu poziciju i međunarodni ugled kao kredibilna članica NATO i buduća članica Evropske unije.

To podrazumijeva ne samo ispunjavanje svih obaveza iz pregovora za članstvo u EU, uključujući pripremu sistema za efikasno korištenje evropskih strukturnih i investicionih fondova, nego i: unapređenje regionalne saradnje i dobrosusjedskih odnosa, kao i sveukupnih veza sa državama članicama EU i NATO,  politički i ekonomski uticajnim partnerima kroz snaženje diplomatsko-konzularne mreže. Isto tako, važno je i produbljivanje veza matične države sa crnogorskim iseljenicima i njihovim udruženjima.Mehanizmi za realizaciju ovih ciljeva ogledaju se: – u permanentnom jačanju  diplomatsko-konzularne mreže u cilju stvaranja institucionalnih okvira za zastupanje interesa Crne Gore i njenih državljana u inostranstvu, -u aktivnom učešću i predsjedavanju regionalnim inicijativama i mehanizmima, uspostavljanju baze iseljenika s ciljem boljeg integrisanja iseljenika i njihovih udruženja.

Crna Gora još uvijek nema sveobuhvatnu Strategiju vanjske politike, ali se navedeni prioriteti primarno realizuju implementacijom Zakona o vanjskim poslovima Crne Gore („Sl. list CG“, br. 70/2017) i Zakona o međunarodnim restriktivnim mjerama („Sl. list CG“, br.56/2018 i 72/2019), te ostalih propisa iz domena međunarodne saradnje uključujući Zakon o strancima i Zakon o međunarodnoj razvojnoj saradnji i upućivanju međunarodne humanitarne pomoći.

Od sektorskih strategija, nedavno je Vladi podnijet predlog Strategije saradnje sa dijasporom – iseljenicima za period 2020 – 2023. godine sa Akcionim planom za 2020-2021. godinu. Takođe, Ministarstvo vanjskih poslova je, kao koordinator procesa, u skladu sa sugestijama Generalnog sekretarijata Vlade, metodološki unaprijedilo  Plan za implementaciju preporuka trećeg ciklusa opšteg periodičnog pregleda Ujedinjenih nacija o stanju ljudskih prava u Crnoj Gori –UPR.. Ministarstvo vanjskih poslova je zaduženo i za realizaciju Strategije za neproliferaciju oružja za masovno uništenje za period 2016-2020.

Pročitaj više

Ostale javne politike iz sektora